Legality of Property Demolition by DGP & Police in Gujarat | Advocate Paresh M Modi

Legality of Property Demolition by DGP & Police in Gujarat | Advocate Paresh M Modi

The demolition of properties belonging to alleged gangsters, criminals, or anti-social elements by police authorities, including the Director General of Police (DGP) in Gujarat, raises critical legal questions. The key issue is whether such demolitions are legal and within the jurisdiction of the police.

Legal Powers & Jurisdiction of the Police Regarding Demolition

1. Police Have No Direct Legal Power to Demolish Private Properties

   • The Indian Penal Code (IPC) and Criminal Procedure Code (CrPC) empower the police to investigate, arrest, and take preventive action against criminals, but they do not give direct powers to demolish properties.
   • The Gujarat Police Act, 1951, also does not grant such powers.

2. Police Can Take Action Under PASA Act, but Not Demolish

   • The Gujarat Prevention of Anti-Social Activities Act, 1985 (PASA) allows the police to detain criminals, seize illegal assets, and restrict their movements but does not authorize demolitions.

3. Municipal Authorities & Revenue Departments Have Demolition Powers

   • Demolitions must be done by municipal corporations, urban development authorities, or revenue officers under relevant laws, such as:
     • Gujarat Town Planning & Urban Development Act, 1976 (For illegal constructions).
     • Gujarat Land Revenue Code, 1879 (For encroachments).

4. Demolitions Must Follow Due Process

   • The police must first approach the competent authority (such as the Municipal Corporation or Revenue Department) and obtain a legal demolition order.
   • Property owners must be served notices and given a chance to appeal.

Jurisdiction & Constitutional Limitations on Demolition by Police

1. Right to Property (Article 300A of the Constitution)

   • Property cannot be taken away or demolished without legal authority and due process.
   • If the police demolish a property without following legal steps, it is illegal and unconstitutional.

2. Right to Equality & Protection from Arbitrary Action (Article 14 & 21)

   • Any selective demolition without uniform legal action violates the Right to Equality (Article 14).
   • The Right to Life & Dignity (Article 21) includes the right to shelter, which courts have upheld.

3. Supreme Court & High Court Judgments

   • Courts have ruled that police cannot act as “judge, jury, and executioner.”
   • Any demolition without notice is illegal and can be challenged in court.

Legal Remedies Against Illegal Demolition by Police

If the police demolish a property without following legal procedures, the affected party can:

1. File a Writ Petition in High Court (Article 226) or Supreme Court (Article 32)

   • Seek a stay order against demolition.
   • Challenge police action as illegal and unconstitutional.

2. File a Civil Suit for Injunction & Compensation

   • Obtain a court order restraining demolition.
   • Claim compensation for illegal destruction.

3. File a Contempt Petition

   • If the police violate a stay order, file a contempt case.

4. Approach the Human Rights Commission or Lokayukta

   • If demolition violates fundamental rights, complaints can be filed with the National Human Rights Commission (NHRC) or State Human Rights Commission (SHRC).

Conclusion

Police in Gujarat do not have independent powers to demolish properties of gangsters or criminals.

• Any demolition must be done through the legal process by municipal or revenue authorities.
• If demolitions are conducted illegally, affected parties can challenge them in court and claim compensation.

If you or someone you know is affected by illegal property demolition in Gujarat, Advocate Paresh M Modi can help. Contact:

📞 Mobile: +91 9925002031 (WhatsApp message only from 9 AM to 9 PM)
📞 Office Landline: +91-79-48001468 (10:30 AM to 6:30 PM, working days)
📧 Email: advocatepmmodi@gmail.com
🌐 Website: www.advocatepmmodi.in
📍 Office Address: Office No. C/112, Supath-2 Complex, Opp. Kohinoor Plaza Hotel, Near Old Wadaj Bus Stand, Ashram Road, Ahmedabad – 380013, Gujarat, India.

IN GUJARATI LANGUAGE

ગુજરાત રાજ્યમાં પોલીસ દ્વારા ગુનાહિત તત્વો અથવા ગેંગસ્ટરોની મિલકતો ધ્વસ્ત કરવી કાયદેસર છે કે નહીં?

ગુજરાતમાં પોલીસ, વિશેષ કરીને ડીજીપી (DGP) કે અન્ય ઉચ્ચ અધિકારીઓ દ્વારા ગુનાહિત તત્વો અથવા ગેંગસ્ટરોની મિલકતો તોડવાની કાર્યવાહી વિધિસંમત છે કે નહીં, એ પ્રશ્ન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

પોલીસના અધિકારો અને અધિકૃતતા (Power & Jurisdiction) વિશે કાયદાકીય સ્થિતિ

1. પોલીસને સીધા પ્રોપર્ટી તોડવાનો અધિકાર નથી

   • ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) અને ફોજદારી પ્રકિયા સંહિતા (CrPC) મુજબ, પોલીસ માત્ર તપાસ, ધરપકડ અને ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ રોકી શકે છે, પરંતુ મિલકતો તોડી શકતી નથી.
   • ગુજરાત પોલીસ અધિનિયમ, 1951 પણ આ પ્રકારની સીધી કાર્યવાહી માટે અધિકાર આપતો નથી.

2. પોલીસ PASA અધિનિયમ હેઠળ પગલાં લઈ શકે છે, પણ તોડફોડ નહીં કરી શકે

   • ગુજરાત અસામાજિક પ્રવૃત્તિ નિવારણ અધિનિયમ, 1985 (PASA) હેઠળ, પોલીસ ગુનાહિત તત્વોને અટકાયત કરી શકે છે, તેમની અયોગ્ય સંપત્તિ જપ્ત કરી શકે છે, પણ સીધું ઘર તોડી શકતી નથી.

3. મિલકત તોડવા માટે મનપા કે રેવન્યુ વિભાગને અધિકાર છે

   • જો બિલ્ડિંગ ગેરકાયદેસર બનેલું હોય તો, તેને તોડવા માટે નીચેના કાયદા લાગુ પડે:
     • ગુજરાત ટાઉન પ્લાનિંગ અને શહેરી વિકાસ અધિનિયમ, 1976
     • ગુજરાત જમીન રેવન્યુ કોડ, 1879
   • આ કાયદાઓ મુજબ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અથવા રેવન્યુ વિભાગે નોટિસ આપ્યા બાદ તોડફોડ કરી શકે.

4. સૂચના વિના તોડફોડ કરવી બંધ છે

   • જો મિલકત તોડવાની હોય, તો નોટિસ આપવી ફરજિયાત છે.
   • પ્રમાણપત્ર (order) વગર પોલીસ તોડફોડ કરે તો તે ગેરકાયદેસર ગણાશે.

સમવિધા અને બંધારણ સંમત નિયંત્રણો

1. સંપત્તિ પરનો હક (Article 300A – Right to Property)

   • કોઈપણ વ્યક્તિની મિલકત નોટિસ કે વિધિબદ્ધ ઓર્ડર વિના તોડી શકાતી નથી.
   • પોલીસ પાસે કાયદાકીય વિધિ વિના મિલકત તોડવાનો અધિકાર નથી.

2. સમાનતા અને જીવનહક (Article 14 & Article 21)

   • ન્યાય વિના ચૂંટેલા લોકોની મિલકત તોડવી બંધારણ વિરોધી છે.
   • શેલ્ટર (છાપરો) માણસનો જીવન હક છે, અને અચાનક તોડફોડ કરવી કાયદેસર નથી.

3. સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઇકોર્ટના ચુકાદાઓ

   • પોલીસ કાયદા કરતા ઉપર નથી.
   • બિન-કાયદેસર તોડફોડની સામે, ન્યાયિક કાર્યવાહી શક્ય છે.

ગેરકાયદેસર તોડફોડ સામે કાયદાકીય ઉપાયો (Legal Remedies)

જો પોલીસ અથવા કોઈ પણ વિભાગ ગેરકાયદેસર તોડફોડ કરે, તો તમારા માટે નીચેના કાયદાકીય પગલાં શક્ય છે:

1. હાઇકોર્ટ અથવા સુપ્રીમ કોર્ટમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરો (Article 226 & 32)

   • સ્ટે ઓર્ડર (Stay Order) મેળવવો.
   • ગેરકાયદેસર તોડફોડના વિરોધમાં કેસ કરવો.

2. સિવિલ કેસ દાખલ કરો (Civil Suit for Injunction & Compensation)

   • મકાન/દુકાન તોડવાની કાર્યવાહી અટકાવવા માટે કોર્ટ ઓર્ડર (injunction) મેળવવો.
   • મળતા નુકસાનની વસૂલાત માટે હرجાનાનો દાવો દાખલ કરો.

3. કોર્ટના સ્ટે ઓર્ડરનો ભંગ થયો હોય તો કંટેમ્પ્ટ ઓફ કોર્ટની કાર્યવાહી

   • જો સ્ટે ઓર્ડર હોવા છતાં તોડફોડ થાય, તો કોર્ટના અવમાનના (Contempt of Court) નો કેસ થઈ શકે.

4. માનવ અધિકાર પંચ અથવા લોકાયુક્તમાં ફરિયાદ કરો

   • National Human Rights Commission (NHRC) અથવા State Human Rights Commission (SHRC) માં ફરિયાદ કરી શકાય.

નિષ્કર્ષ

• પોલીસ પાસે સીધા તોડફોડનો અધિકાર નથી.
• મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અથવા રેવન્યુ વિભાગ દ્વારા જ કાયદેસર તોડફોડ શક્ય છે.
• જો ગેરકાયદેસર તોડફોડ કરવામાં આવી હોય, તો તેને હાઇકોર્ટ અથવા સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવે શકે.

જો તમારી મિલકત ગેરકાયદેસર તોડી નાખવામાં આવી છે, અથવા કોઈ તોડવાની યોજના છે, તો વધુ જાણકારી માટે એડવોકેટ પરેશ એમ મોદી સંપર્ક કરી શકે છે.

📞 મોબાઇલ: +91 9925002031 (ફક્ત વોટ્સએપ મેસેજ, સવારે 9 થી રાતે 9)
📞 ઓફિસ લૅન્ડલાઇન: +91-79-48001468 (સવારે 10:30 થી સાંજે 6:30, કાર્યકારી દિવસોમાં)
📧 ઈમેલ: advocatepmmodi@gmail.com
🌐 વેબસાઇટ: www.advocatepmmodi.in
📍 ઓફિસ સરનામું: ઓફિસ નં. C/112, સુપથ-2 કોમ્પ્લેક્સ, કોહિનૂર પ્લાઝા હોટેલ સામે, જૂના વાડજ બસ સ્ટેન્ડ પાસે, આશ્રમ રોડ, અમદાવાદ – 380013, ગુજરાત, ભારત.